Met een wandeling door Veenhuizen ervaar je het koloniale verleden, maar vooral zie je de vele strak geordende gebouwen, vaak met pakkende woorden of slogans.
O
O
G
O
P
D
R
E
N
T
H
E
Direct bij de parkeerplaats van het gevangenismuseum starten 5 wandelroutes. Blauw 2,2 km, rood 3,5 km, groen 5,5 km, geel 6,5 km en wit 7 km. Wil je zoveel mogelijk zien van de historische hoogtepunten van Veenhuizen, dan adviseren we je onze onderstaande route te wandelen.
De leukste wandeling door Veenhuizen
Veenhuizen heeft van oudsher geen centrum, maar clusters van gerelateerde gebouwen. De wandelroutes die door Veenhuizen zijn uitgezet, zijn daarom een keuze van het een óf het ander. Hoewel het een heel lange wandeling wordt als je alle 124 werelderfgoederen in Veenhuizen wil zien, is er een wat korter alternatief: de zwarte
Drenthe-Vakantie.eu route die we zelf gemaakt hebben.
Informatie over de Drenthe-Vakantie.eu wandelroute door Veenhuizen.
6,2 km
Duur 01:45 uur
Deze route gaat door 6 gebouwclusters en langs maar liefst 84 prachtige monumentale gebouwen van Veenhuizen. Verder nemen we met deze route ook een stukje bosrijk gebied mee. Zo wordt het een afwisselende én interessante wandeltocht.
Een aantal hoogtepunten zijn het
managementcluster met o.a. gebouwen voor geestelijke leiders, een verenigingsgebouw, een hotel en de woning van de directeur. Het
Maallust-complex waar ze graan verwerkten, nu bier brouwen en kaas rijpen. De Kerklaan met o.a. de mooie koepelkerk tussen de bomen. Het
Ambachtscluster met de elektriciteitscentrale. En "last but not least" de
Hospitaallaan waar je langs 2 ziekenhuizen komt, leprozenhuizen en de ijskoepel.
In tegenstelling tot de andere routes kan je deze niet op gekleurde bewegwijzering volgen, en zul je deze GPX-route downloaden in je gps-app. Je kan ook op de bovenstaande kaart kijken.
Wandel route
De Veenhuizen wandelroute voor in je wandel app of gps apparaat:
De parkeerplaats met laadpalen ligt bij het gevangenismuseum en de wandelroutes.
Kopieer adres naar klembord voor gebruik in routeplanner.
Bijzondere bezienswaardigheden op de wandelroute Drenthe-vakantie.eu in Veenhuizen.
Arbeiders woningen in Veenhuizen.2e gesticht, nu gevangenismuseum in Veenhuizen.
Brouwerij op het Maallust complex.
N.H. Koepelkerk Veenhuizen.
Het voormalige hotel voor leidinggevenden Veenhuizen.
Overnachten in Veenhuizen
Hotel restaurant Bitter en Zoet.
★★★☆☆
8,5 waardering
Fijn hotel en restaurant met een geweldige keuken en eigen bakkerij.
Centraal in de buurt van het gevangenismuseum en vele andere Unesco-werelderfgoedgebouwen.
De ideale locatie om je wandeling of fietstocht te starten voor verkenning van Veenhuizen of het Fochteloërveen.
Het hotel ligt vlakbij het oude hospitaal en behoudt de typisch Veenhuizense kenmerken met hedendaags comfort.
Interessante aanbieding met ontbijt en diner uit eigen keuken en bakkerij. 's Morgens ruik je de verse broodjes al!
Wil je toch liever een van de 5 routes lopen die met gekleurde paaltjes zijn aangegeven? Hieronder staat voor je de beschrijving met kleur en afstand van de wandelingen. Elke route kan je starten op de parkeerplaats van het gevangenismuseum. Je komt met elke wandeling hier weer terug, dus is het prima te combineren met een bezoek aan het gevangenismuseum.
De Gestichtsroute is de kortste route en bewegwijzerd met blauwe paaltjes. Je wandelt langs het voormalige Tweede Gesticht (nu het gevangenismuseum). Verderop het mooie ziekenhuiscomplex met verschillende gebouwen als het leprozenhuis en de ijskoepel. Aan de Hospitaallaan staan verschillende panden, zoals een rijtje dienstwoningen voor het hospitaalpersoneel. Opschriften op enkele huizen hier zijn: "Ontwikkeling", "Helptelkander" en "Een van Zin".
Op de wandelroute met rode paaltjes, ofwel de Ambachtsroute, zie je de meeste oude gebouwen van Veenhuizen. O.a. loop je langs de plekken waar gewerkt werd, zoals in het prachtige Maallust-complex. Behalve de hoge graanschuur die soms als klimwand gebruikt wordt, kan je een kijkje nemen in de Maallust bierbrouwerij en de Kaasmakerij Kaaslust. Even terug noordelijk loop je langs de elektriciteitscentrale en natuurlijk het Ambachtscluster. Deze rode-paaltjesroute gaat ook langs verschillende mooie directiepanden en gebedsgebouwen in Veenhuizen.
De Fochteloërveen route is de beste keuze als je van rust en natuur houdt. Dit veengebied is in het verleden relatief weinig ontgonnen en bevat nog levend hoogveen. Ook kom je langs de ijsbaan van Veenhuizen.
De Sterrebosroute heeft ons niet onberoerd gelaten. Onbetwist hoogtepunt is dan ook de Algemene Begraafplaats Veenhuizen. Doordat de werknemers uit alle windstreken kwamen, zie je vele verschillende soorten graven. Zo zijn er ruim 25 graven met (gerestaureerde) graftrommels. De onvrijwillige bewoners kregen geen zerk, maar werden anoniem in een jute zak begraven, naast én boven elkaar. Onder de grote boom op het open veldje liggen nu ruim 10.000 gestorvenen.
De Slokkert route is de langste wandelroute en laat je o.a. de Slokkert zien: een beekje dat door een weelderig groen dal meandert. Je wandelt langs een terp waarvan vermoed wordt dat er vóór de komst van de Kolonie van Weldadigheid een kerk stond. Raadselachtig genoeg is daarvan niets overgebleven. Evenals de eventuele rest van het oude Veenhuizen van vóór 1823. Op één boerderij na: De Jachtweide, deze is al in 1723 gebouwd. Die vind je in het 3e gesticht, waar je met deze Slokkertroute ook langs wandelt.
Interessante verhalen en Veenhuizen
Omdat Veenhuizen zoveel werelderfgoed heeft en er meer dan 100 rijksmonumenten staan, is een gids hier echt geen overbodige luxe.
Te gebruiken om je in te lezen voordat je gaat, of ter plaatse met achtergrond informatie op zak, dit geweldige gebied met fiets of wandel routes te ontdekken.
Bekijk vele boeken en verhalenbundels geschreven over Veenhuizen en door Veenhuizenaren. Soms met ontroerende verhalen over vaak onbekende gebeurtenissen uit de Nederlandse geschiedenis.
Dat het Unesco Werelderfgoed gebied uitgestrekt en groot is, besef je maar al te goed tijdens een wandeling of fietstocht. Hieronder nog een aantal andere zeer interessante plekken in Veenhuizen die je mogelijk overslaat omdat ze te ver weg of buiten de route liggen.
tip:
Heb je tijd over, rij dan hier eventueel met de auto nog even naartoe. Je zult er geen spijt van krijgen.
Het 3e gesticht
Het
3e Gesticht was één van de 3 grote gestichten die gebouwd zijn om de landlopers en armen "verpleging en heropvoeding te geven". Het gebouw, dat net als de twee andere gestichten als een vierkant gebouwd is, bestaat niet meer. Het had een omtrek van bijna 600 meter. In de zomermaanden bloeien er vele bloemen op de oude fundering van het gesticht.
Om het 3e gesticht staan nog wel een aantal mooie gebouwen.
De Jachtweide is een ambachtelijke boerderij gebouwd in 1723. Het is het enige gebouw in Veenhuizen dat er al was voordat de Maatschappij van Weldadigheid er kwam.
Er staat ook een lang geschakeld pand. Dit was vroeger de oude
stoom-katoenspinnerij (nu zit er een Bed en Breakfast in). Het is gebouwd in 1839 in opdracht van de Maatschappij van Weldadigheid. Het zou daarna nog 3 keer verbouwd worden. Het heeft onder andere als weeshuis, bejaardenopvang en schoolgebouw gefungeerd. In de jaren 20 van de vorige eeuw was het een kerk, en na 1945 gebruikt als "open inrichting" Bergveen.
Een straatje verder, aan de Bergveenweg, kom je bij de
Stichting tot behoud van de Graftrommel. Alleen donderdagmiddag geopend. Op de begraafplaats liggen vele graftrommels die door de medewerkers van de stichting gerestaureerd zijn.
Het 4e gesticht
De
begraafplaats is ook onderdeel van het werelderfgoed. Dit "Vierde gesticht" is uniek om verschillende redenen. Dat komt doordat er een mix van verschillende grafmonumenten te zien is. Zo liggen er houten-, stenen-, betonnen- en zelfs gietijzeren grafstenen. Sommige met een grafhek of een graftrommel als versiering. Deze graven links op het kerkhof zijn veelal van soldaten en medewerkers alsook hun gezinnen van de werkinrichtingen.
Algemene begraafplaats Veenhuizen.
De meeste mensen liggen echter op de open velden – rechts als je de begraafplaats opkomt. In schril contrast met de personeelsleden, werden meer dan 10.000 wezen en gedetineerden hier anoniem in rijen en op verschillende lagen van de grond, in een jute zak ter aarde besteld. Een grote boom midden op het veld dient als een soort van grafmonument.
Tijden veranderden, en achter in de begraafplaats werden vanaf 1875 de dode gedetineerden wel naast elkaar begraven. Nog altijd zonder steen, maar er werd wel een administratie bijgehouden wie waar lag.
100 jaar later, als onderdeel van een werkverschaffingsproject in 1974, werden de witte betonnen kruisen gemaakt en geplaatst. De rijen kruisen waren voor de stoffelijke overschotten van zowel Nederlands Hervormde - als Katholieke gevangenen. Ook liggen er 8 Belgische vluchtelingen uit de Eerste Wereldoorlog. De Joden werden begraven op een eigen Joodse begraafplaats die 400 meter noordelijker ligt. Er staat daar nog een enkele grafsteen en wat bomen.
Info & boeken
Bekijk gids
